Bij een vertraagde, geannuleerde of overboekte vlucht beschermt EU-verordening 261/2004 je met drie soorten rechten: zorg tijdens het wachten, terugbetaling of een andere vlucht, en in bepaalde gevallen een vaste compensatie in geld. Voor compensatie bij vertraging telt de aankomst op je eindbestemming: drie uur of meer te laat, tenzij buitengewone omstandigheden de oorzaak waren. Dit artikel legt uit hoe die rechten in elkaar zitten, op basis van de officiële uitleg van de Europese Unie.
Wat je kaart er los van kan dekken
Je wettelijke rechten staan los van je creditcard. Sommige kaarten bevatten daarnaast een verzekering voor kosten die de verordening niet dekt, zoals bagage- of vluchtvertraging. Dat geldt, voor zover vermeld, als je de reis met de kaart betaalt, en de voorwaarden van de verzekeraar zijn leidend.
Welke kaart wat dekt, verschilt per aanbieder en polis; een overzicht staat in reisverzekering via je creditcard.
Waar de verordening voor geldt
Verordening 261/2004 gaat over instapweigering, annulering en lange vertraging van vluchten. De Europese Commissie wijst op haar eigen pagina naar de verordening, de bijbehorende interpretatierichtlijnen en een overzicht van de wetgeving. Voor praktische uitleg verwijst zij naar Your Europe.
Of de verordening op jouw vlucht van toepassing is, hangt af van onder meer de plaats van vertrek of aankomst en van de maatschappij die de vlucht uitvoert. Volgens Your Europe gelden de EU-regels in drie situaties: bij een vlucht binnen de EU (van een EU-maatschappij of een maatschappij van buiten de EU), bij een vlucht die vanuit een land buiten de EU naar de EU aankomt met een EU-maatschappij, en bij een vlucht die vanuit de EU naar een land buiten de EU vertrekt (met elke maatschappij). Het volledige toepassingsbereik staat in de verordening zelf op EUR-Lex.
Wat je altijd kunt vragen: zorg
Bij vertraging bij vertrek heb je, afhankelijk van de duur en de afstand, recht op zorg. Het gaat om maaltijden en drankjes, twee gratis telefoongesprekken of berichten en, als de nieuwe vertrektijd pas de volgende dag is, een hotel en vervoer ernaartoe. Volgens Your Europe begint de zorgplicht bij vluchten van maximaal 1.500 kilometer na twee uur wachten, bij EU-vluchten van meer dan 1.500 kilometer en andere vluchten van middellange afstand na drie uur, en bij alle overige vluchten na vier uur. De pagina's van Your Europe noemen voor de grens van die middellange categorie niet overal dezelfde afstand (3.000 of 3.500 kilometer), dus controleer de grens voor jouw vlucht bij de maatschappij of in de verordening.
Zorg is een recht dat los staat van compensatie. Ook als de vertraging door buitengewone omstandigheden komt, kan de maatschappij je nog steeds zorg moeten bieden. Bewaar bonnetjes als je zelf kosten maakt omdat de maatschappij niets heeft geregeld, en vraag bij de balie wat er wordt vergoed.
Terugbetaling en een andere vlucht
Bij een vertraging van vijf uur of meer bij vertrek mag je kiezen voor terugbetaling van je ticket. Heb je een aansluitende vlucht, dan hoort daarbij ook een terugvlucht naar de plaats van vertrek.
Bij een annulering mag je eenmalig kiezen uit drie opties:
- Terugbetaling van je ticket, en bij een doorverbinding een terugvlucht naar het vertrekpunt.
- Vervoer naar je eindbestemming op de eerste mogelijkheid.
- Vervoer naar je eindbestemming op een later moment dat jou past, afhankelijk van beschikbare plaatsen.
Heb je één van die drie gekozen, dan vervallen je rechten op de andere twee. Je compensatie blijft los daarvan bestaan als de voorwaarden ervoor gelden.
Compensatie: bedragen en afstandsgrenzen
De bedragen hangen af van de afstand van de vlucht. De Europese pagina's noemen drie categorieën, voor annulering en instapweigering.
- 250 euro voor vluchten van 1.500 kilometer of minder.
- 400 euro voor vluchten binnen de EU van meer dan 1.500 kilometer en voor alle andere vluchten tussen 1.500 en 3.500 kilometer.
- 600 euro voor vluchten van meer dan 3.500 kilometer.
Bij vertraging geldt een eigen drempel: je moet drie uur of meer te laat op je eindbestemming zijn aangekomen. Bij vluchten van meer dan 3.500 kilometer buiten de EU is dat vier uur voor het volle bedrag van 600 euro. Bij een aankomst met drie tot vier uur vertraging kan bij bepaalde vluchten van die langste afstand (zoals vluchten van een EU-maatschappij van buiten de EU naar de EU) een bedrag van 300 euro gelden.
Heeft de maatschappij je een alternatieve vlucht aangeboden, dan kan de compensatie met de helft worden verlaagd, mits je binnen bepaalde tijdvakken aankomt. Your Europe geeft daarvoor 125, 200 en 300 euro als bedragen, afhankelijk van afstand en vertraging bij aankomst (twee, drie of vier uur).
Deze bedragen en grenzen komen uit de officiële uitleg van de Europese Unie op Your Europe (Nederlandse en Engelse pagina). De verordeningstekst op EUR-Lex is de uiteindelijke bron.
Hoe de afstand wordt bepaald
Voor de categorie telt de afstand van je vlucht. Hoe die afstand precies wordt gemeten, staat in de verordening en in de interpretatierichtlijnen van de Europese Commissie, waarnaar de pagina van de Commissie verwijst (de richtlijnen zijn gedateerd 25 september 2024). Zit je dicht bij een afstandsgrens, dan kan het verschil tussen twee bedragen groot zijn. Vraag de maatschappij dan hoe zij de afstand heeft bepaald en kijk ook zelf naar de verordening.
Wanneer is er geen compensatie?
Compensatie is niet altijd verschuldigd. De belangrijkste uitzonderingen:
Annulering ruim van tevoren
Bij annulering heb je recht op compensatie als je minder dan 14 dagen voor vertrek bent geïnformeerd. De maatschappij moet bewijzen of en wanneer je persoonlijk bent geïnformeerd. Geen compensatie krijg je in deze gevallen:
- je bent meer dan 14 dagen van tevoren geïnformeerd;
- je bent tussen 14 en 7 dagen van tevoren geïnformeerd en je krijgt een alternatief aangeboden dat hooguit twee uur eerder vertrekt en minder dan vier uur later aankomt dan de oorspronkelijke vlucht;
- je bent minder dan 7 dagen van tevoren geïnformeerd en het alternatief vertrekt hooguit een uur eerder en komt minder dan twee uur later aan.
Buitengewone omstandigheden
Is de annulering of vertraging het gevolg van buitengewone omstandigheden die niet te vermijden waren, ook niet met alle redelijke maatregelen, dan is geen compensatie verschuldigd. Your Europe noemt als voorbeelden besluiten van de luchtverkeersleiding, politieke instabiliteit, extreme weersomstandigheden en veiligheidsrisico's. De meeste technische problemen die bij het onderhoud van het vliegtuig aan het licht komen, en stakingen van het eigen personeel van de maatschappij, worden niet als buitengewone omstandigheden gezien.
De maatschappij moet de omstandigheden aantonen, bijvoorbeeld met uittreksels uit logboeken of incidentrapporten. Zij moet dit bewijs ook aan de nationale handhavingsinstantie en aan de betrokken passagiers geven, volgens de nationale regels voor toegang tot documenten.
Gemiste aansluiting
Mis je een aansluitende vlucht en kom je meer dan drie uur te laat aan, dan kun je recht op compensatie hebben als de vluchten onder één reservering vielen, EU-regels van toepassing zijn en de vertraging niet door buitengewone omstandigheden kwam. Ben je te laat bij een transferbeveiliging of heb je de instaptijd niet gehaald, dan geldt dit recht niet.
Instapweigering en downgrading
Word je geweigerd terwijl je op tijd was voor de incheck, met een geldige reservering en documenten, dan heb je recht op compensatie, terugbetaling of een andere vlucht en zorg, tenzij er redelijke gronden waren zoals veiligheid of ontbrekende documenten. Wordt je in een lagere klasse geplaatst, dan krijg je een deel van de ticketprijs terug: 30 procent bij vluchten tot 1.500 kilometer, 50 procent bij vluchten binnen de EU boven 1.500 kilometer en bij andere vluchten tussen 1.500 en 3.500 kilometer, en 75 procent in de overige gevallen. Die vergoeding moet binnen zeven dagen worden betaald.
Zo dien je een claim in
- Begin bij de maatschappij. Dien een schriftelijke claim in en bewaar alle bewijzen: boekingsbevestiging, instapkaart, bonnetjes en tijden van vertrek en aankomst.
- Noteer de oorzaak. Vraag de maatschappij de reden van de vertraging of annulering op schrift te geven.
- Schakel zo nodig hulp in. Your Europe noemt de nationale handhavingsinstantie, alternatieve geschilbeslechting (alleen voor inwoners van de EU) en de Europese procedure voor geringe vorderingen. In Nederland is de ILT-Luchtvaartautoriteit de instantie waar je een klacht kunt melden, maar zij behandelt geen individuele compensatieverzoeken.
- Let op termijnen. De termijnen voor een rechtszaak tegen een maatschappij volgen de nationale verjaringsregels van elk EU-land; Atelier Getaway noemt daarvoor geen termijn, omdat die niet op een officiële pagina is bevestigd. Wel bekend uit de uitleg van de ILT: je dient je klacht of claim altijd eerst bij de maatschappij in, die binnen twee maanden moet reageren. Pas daarna kun je de klacht bij de ILT melden, en alleen als de vlucht korter dan een jaar geleden is, als de vlucht uit Nederland vertrok of vanuit een land buiten de EU met een EU-maatschappij in Nederland aankwam, en als het geen pakketreis was. Dat jaar is een regel voor meldingen bij de ILT en geen verjaringstermijn voor je claim zelf. Wil je zekerheid over de verjaring, vraag het dan na bij een juridisch loket of de maatschappij, en wacht niet onnodig.
Claimbureaus kunnen helpen, maar rekenen meestal een vergoeding. Your Europe verwijst naar een informatiebrief over de regels waar zulke bureaus aan moeten voldoen. Je kunt een claim ook zelf, zonder tussenpersoon, indienen.
Wat de verordening niet regelt
De verordening gaat over vervoer en zorg, niet over alle gevolgen van een verstoring. Gemiste hotelnachten, gemiste tours of kosten van een verloren dag vallen er niet automatisch onder. Wel bieden Europese regels aparte rechten voor bagage: Your Europe beschrijft dat je een claim voor verloren of beschadigde bagage schriftelijk bij de maatschappij indient binnen zeven dagen, en binnen 21 dagen na ontvangst als je bagage vertraagd was. Er bestaat geen standaardformulier voor de hele EU.
Verzekering en rechten
De rechten uit de verordening zijn wettelijk, ze zijn dus onafhankelijk van wat je met je verzekering hebt afgesproken. Een reisverzekering of annuleringsverzekering vergoedt andere kosten, onder eigen voorwaarden. Het verschil leg je uit in reisverzekering of annuleringsverzekering, en voor kaartverzekeringen zie reisverzekering via je creditcard. Heb je schade geleden die de maatschappij niet vergoedt, bijvoorbeeld een gemiste hotelnacht, dan kan een verzekering een rol spelen, afhankelijk van de polis.
Heb je tijdens de verstoring zelf betaald, dan kan het helpen om te weten hoe je in het buitenland betaalt en wat dat kost; zie betalen in het buitenland.
Een korte checklist op het vliegveld
- Vraag direct om zorg als je wacht en noteer de tijd.
- Noteer de tijd van daadwerkelijke aankomst op je eindbestemming.
- Vraag de oorzaak van de verstoring op schrift.
- Bewaar je tickets en bonnen.
- Kies bewust tussen terugbetaling en een andere vlucht, want je kunt niet beide.
Atelier Getaway is onafhankelijk. Dit artikel is algemene uitleg van de officiële bronnen en geen juridisch advies. Raadpleeg voor een concrete claim de tekst van de verordening op EUR-Lex en de actuele uitleg van Your Europe.
Bij een vertraging wil je je claim, je boeking en je alternatieve vlucht kunnen regelen. Heb je geen bereik, dan helpt een eSIM met EU-dataplan of een eSIM voor je bestemming om direct online te zijn, ook op een luchthaven waar de wifi overbelast is.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel uur vertraging heb ik recht op compensatie?
Volgens Your Europe heb je recht op compensatie als je op je eindbestemming drie uur of meer te laat aankomt, tenzij de vertraging door buitengewone omstandigheden kwam. De vertraging bij vertrek is dus niet het criterium voor compensatie.
Hoeveel compensatie krijg ik?
Het bedrag hangt af van de afstand en staat in de verordening: 250, 400 of 600 euro, met uitzonderingen. De bedragen en afstandsgrenzen staan verderop in dit artikel.
Krijg ik ook iets als de vertraging door het weer kwam?
Compensatie is dan doorgaans niet verschuldigd, maar zorg en terugbetaling bij lange vertraging kunnen wel gelden. De maatschappij moet de buitengewone omstandigheden aantonen.
Hoe lang heb ik om een claim in te dienen?
De termijn voor een rechtszaak wordt per land bepaald. Een melding bij de ILT kan alleen als de vlucht korter dan een jaar geleden is, en de maatschappij heeft twee maanden om op je claim te reageren.
Genoemd in dit artikel
GenoemdeSIM met EU-dataplan bekijken PartnerlinkeSIM voor je bestemming bekijken Partnerlink



